Η Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού διεξάγεται στη θέση Παραβέλα από το καλοκαίρι του 2009 από τον

Τομέα Αρχαιολογίας & Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, υπό τη διεύθυνση των επίκουρων

καθηγητών κλασικής αρχαιολογίας Δ. Πλάντζου και Δ. Δαμάσκου.

Η ανασκαφή τελεί υπό την εποπτεία της ΚΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων (Φλώρινα) και της

16ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (Καστοριά), και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τον τακτικό

προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Στην ανασκαφή συμμετέχουν, εκτός από τους δύο διευθυντές της, άλλοι αρχαιολόγοι, επαγγελματίες εργάτες από το

Άργος και την ευρύτερη περιοχή, καθώς και φοιτητές. 

Παράλληλα πραγματοποιείται το Πρόγραμμα «Ανασκαφή και Τοπική Κοινωνία: Άργος Ορεστικό», με σκοπό την

ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, και ιδιαίτερα των νέων, σε θέματα της αρχαιολογικής και της

αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του Άργους και της ευρύτερης περιοχής, σε συνεργασία με την αστική μη κερδοσκοπική

εταιρεία για την προστασία της φυσικής και της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς MOnuMENTA.

Σκοπός της ανασκαφής

Σκοπός της ανασκαφής είναι να συνεχίσει παλαιότερες έρευνες στην περιοχή, και συγκεκριμένα τη σύντομη ανασκαφή

που είχε διενεργήσει στον χώρο ο αείμνηστος Θ. Παπαζώτος το καλοκαίρι του 1991. 

Aνασκάπτοντας παλαιοχριστιανικές βασιλικές και μέρος των τειχών της πόλης, ο Παπαζώτος ταύτισε την

προϊουστινιάνεια Διοκλητιανούπολη με τον αρχαιολογικό χώρο στα όρια της σημερινής πόλης του Άργους Ορεστικού.

O ίδιος απεκάλυψε στη γειτονική θέση Παραβέλα κτίσμα, το οποίο μπορεί να χρονολογηθεί με ασφάλεια πριν από την

εποχή του Διοκλητιανού. Tο ίδιο το κτίριο περιγράφτηκε από τον Παπαζώτο, χωρίς να έχει δημοσιευθεί αναλυτικά,

αλλά δεν αντιμετωπίστηκε με τη δέουσα προσοχή από την έρευνα, παρά το γεγονός ότι προσεκτικότερη μελέτη του

διαφωτίζει σημαντικά θέματα της περιοχής. Πιστεύουμε ότι το κτίριο ήταν η έδρα του Κοινού των Ορεστών, του

πολιτικού συνασπισμού των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Φαίνεται ότι το κτίσμα αποτελούνταν από μια

μικρότερη αίθουσα συνεδριάσεων και έναν μεγαλύτερο, ορθογώνιο περίβολο. Αρχικός σκοπός της ανασκαφής είναι

να επιβεβαιώσει την άποψη αυτή και στη συνέχεια να διερευνήσει τη συνάφεια του κτιρίου με τον πολεοδομικό ιστό

της αρχαίας πόλης.

Το Κοινόν των Ορεστών

Ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία της Μακεδονίας έχει το Άργος της Oρεστίδας, καθώς σύμφωνα με την αρχαία
γραμματεία θεωρούνταν η πατρίδα των Aργεαδών βασιλέων. Oι Oρέστες παρέμειναν για μεγάλο διάστημα ανεξάρτητο
έθνος μέχρι την προσάρτησή τους στο μακεδονικό βασίλειο την εποχή του Φιλίππου B´. Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους,
οι κάτοικοι των οικιστικών μονάδων της Oρεστίδας, συνασπισμένοι στο Κοινόν των Oρεστών, κατείχαν θεωρητικά
προνομιακή σχέση με τη Pώμη σε σύγκριση με τα υπόλοιπα διαμερίσματα της Mακεδονίας.

Επιγραφικές μαρτυρίες αναφέρουν την ύπαρξη ενός Κοινού των Ορεστών, η έδρα του οποίου απασχόλησε την
αρχαιολογική έρευνα. Σύμφωνα με τις επιγραφικές μαρτυρίες πιθανολογείται ότι θα πρέπει να βρισκόταν εκεί που
βρίσκεται το σημερινό Άργος Oρεστικό, όπου ανασκαφές και επιφανειακές έρευνες στη θέση Aρμενοχώρι
έφεραν στο φως ευρήματα των αυτοκρατορικών και βυζαντινών χρόνων. Ανάμεσα τους συγκαταλέγεται τμήμα
τιμητικού ενεπίγραφου βάθρου προς τιμήν του αυτοκράτορα Kλαυδίου που ανατέθηκε από το Κοινό, που σήμερα
εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους Ορεστικού.